فراخوان مقاله دبیران

با احترام به اطلاع همکاران محترم تاریخ مي رساند همکاران می توانند مقاله های خود را تا تاریخ 15 آذر به کارشناسی گروه های آموزشی تحویل نمایند.

 عناوین مقاله :

v روش های ایجاد انگیزه در دانش آموزان به منظور تقویت حس ملی و مذهبی

v بهترین خاطره ی دوران تدریس

آخوند ملا محمد کاظم خراسانی هروی از فقها و مجتهدان بزرگ شیعه و از برجسته ترین رهبران سیاسی عصر مشروطیت فرزند ملاحسین واعظ هراتی در سال 1255 ق در مشهد متولد و پس از طی تحصیلات مقدماتی عازم تهران و سپس نجف شد و از محضر اساتیدی همچون شیخ انصاری ٬‌ علی شوشتری ٬‌ مهدی قزوینی و میرزای شیرازی استفاده نمود و پس از رحلت میرزا به مرجعیت رسید .

آخوند خراسانی از ابتدای جوانی تا آخر عمر که در نجف می زیست . همواره به حرم می رفت و در آن جا به زیارت و دعا می پرداخت و در تمام صفات کمالیه و اخلاق پسندیده اول شخص روزگار بود .

زهد و تقوا ٬‌ تواضع و فروتنی ٬‌ سعه صدر ٬ سخاوتمندی ٬‌گشاده رویی ٬‌ نیکو گفتاری ٬‌ دستگیری از نیازمندان ٬‌ رسیدگی به وضع معیشتی طلاب و ... از نشانه های بارز اخلاقی ایشان شمرده می شد .

وی در امور خیریه و عام المنفعه نیز فعال بوده و از جمله در ساختن چندین مدرسه در نجف و کربلا مشارکت داشت .

شهرت آخوند ‌٬ به عنوان رهبر سیاسی ٬‌ با مشروطیت آغاز شد و به همراه حضرات آیات میرزا حسین تهرانی و شیخ عبدالله مازندرانی به طرفداری از آن قیام کردند و پیشوایی نهضت را عهده دار شدند و مردم را به طرفداری از اصول مشروطیت فراخواندند .

با صدور فرمان مشروطه و انتخابات مجلس ٬‌ محمد علی شاه حاضر به قبول مجلس و مصوبات آن نبود از این رو برخی از علما و مشروطه خواهان از مراجع نجف و در راس آن ها آخوند ٬‌ طلب یاری نموده و ایشان نیز در پاسخ به سوالات مکرر آن ها ٬‌ تلاش آزادی خواهان را برای تثبیت مجلس و حفاظت از آن مورد تایید قرار داد .

آخوند پس از افتتاح مجلس به همراه دیگر آیات عظام ٬‌ پیوسته با صدور احکام و فرامینی ٬‌توصیه و پیشنهادهایی را به نمایندگان مجلس برای تهیه و تصویب قوانین مهم از جمله نظام وظیفه ٬‌ تشکیل یک ارتش مجهز ٬‌تاسیس مدارس نوین و تاسیس بانک ملی صادر می نمودند .

با خلع محمد علی شاه و افتتاح مجدد مجلس شورای ملی ٬‌ آخوند با ارسال نامه ای نمایندگان را به رعایت قوانین دین مبین اسلام در هنگام طرح لوایح دعوت کرد .

پس از اشغال تهران و به دار آویختن شیخ فضل الله . آخوند خراسانی بسیار متاثر شد و با گسترده شدن اقدامات افراطیون به رهبری تقی زاده ٬‌علیه وی حکم صادر کرده و درصدد بود به هر شکل برای جلوگیری از انحراف مسیر مشروطه اقدام کند .

در پی اشغال ایران توسط روسیه و تهدید انگلیس جهت تشکیل پلیس حنوب برای برقراری امنیت راه ها آخوند خراسانی به نشانه اعتراض و مخالفت با اقدامات آنان ٬‌ درس خود را تعطیل کرد و وقتی از پیامدها و مذاکرات خود با دولت ها و مجامع بین المللی نتیجه نگرفت ٬‌ در پیامی به تمام مسلمانان درخواست کرد اختلافات را کنار گذاشته و با وحدت و یکپارچگی در مقابل دشمن بیرونی ایستادگی کنند . آن گاه فتوای مشهور جهاد خود را علیه روس خطاب به موتمن الملک ( رئیس مجلس شورای ملی ) ارسال داشت . سرانجام آخوند تصمیم گرفت تا برای بیرون راندن روس ها از کشور و نظارت نزدیک به امور دولت و مجلس و جلوگیری از انحرافات پیش آمده به همراه تعدادی از مجتهدان و علمای طراز اول نجف و گروه کثیری از مجاهدان عازم ایران گردد . اما صبح همان روز ( 20 ذیحجه 1329 ق ) به طرز مشکوکی دارفانی را وداع گفت .

از آن بزرگوار آثاری به جا مانده از جمله : تعلیقه ٬‌علی المکاسب ٬‌ در الفوائد فی شرح الفوائد ٬‌ الاجتهاد و التقلید ٬‌ کفایه الاصول و ...

از مهم ترین آثار ایشان کتاب کفایه است که هنوز هم از مهم ترین منابع درسی حوزه های علمیه به شمار می رود.

شیخ فضل الله لاشکی کجوری معروف به نوری در ذی الحجه سال 1259 در قریه لاشک از توابع مازندران از بطن آسیه خانم همسر آخوند ملاعباس نوری طبرسی به دنیا آمد . پس از اتمام تحصیلی در مراحل ابتدایی ٬‌ برای تکمیل دروس خود ٬‌ در اوایل جوانی عازم نجف اشرف شد و در‌آن جا از محضر فقیهان بزرگی چون شیخ راضی آل خضر ٬‌ میرزا حبیب الله رشتی و میرزای شیرازی کسب فیض نمود .

در سال 1292 ق با مهاجرت به سامرا در زمره شاگردان درجه اول میرزای شیرازی – قهرمان مبارزه با استعمار انگلیس – درآمد . پس از کسب درجه اجتهاد ٬‌ در اوایل قرن چهاردهم قمری به فرمان میرزای شیرازی جهت تبلیغ معارف دینی راهی ایران شد و در تهران اقامت اقامت گزید .

او در نهضت ضد استعماری تحریم تنباکو و پیشبرد آن مشارکتی فعال داشت و در دوره ناصرالدین شاه با نفوذ کشورهای استعمارگر روس و انگلیس در ایران به شدت مخالفت می ورزید . شیخ از روحانیون برجسته ای بود که در ایجاد فکر و رهبری نهضت عدالتخانه و جنبش روحانیت نقشی موثر داشت و در مهاجرت کبری نیز در کنار مردم و سایر علما بود .

او در تنظیم و تدوین قانون اساسی مشروطه و متمم آن سهم به سزایی داشت و نظارت 5 نفر از مجتهدین طراز اول بر نحوه تصویب قوانین مجلس به لحاظ عدم مخالفت با شرع حاصل تلاش این عالم وارسته و آزادیخواه بود .

ایشان مشروطه را به عنوان نهضتی که در آن قوانین شرع لحاظ شده باشد ٬ مطرح می کرد و همین امر موجب شد تا در میان بسیاری از منورالفکران و متجددان آن زمان که تنها به حکومت قانون ٬‌ آن هم از نوع غربی معتقد بودند و شیخ که مشروطه را با لگام شرع می پسندید – افتراق شدید حادث شود .

شیخ فضل الله از نخستین عالمانی بود که به نقشه استعمار در جهت اسلام زدایی پی برد و کوشید تا اجازه ندهد ملی گرایی یا غربزدگی جاس اسلام گرایی بنشیند و بی بند و باری غربی به نام آزادی در جامعه اسلامی سفارتخانه ها را نپذیرفت و شهادت را بر توسل به بیگانه ترجیح داد .

سرانجام ایشان در روز سیزدهم رجب سال 1327 مصادف با سالروز تولد حضرت علی (ع) به دار استیلای غربزدگی آویخته شد .

بدون تردید ٬‌ اعدام شیخ فضل الله نوری بزرگترین حادثه در تاریخ مشروطیت و عظیم ترین واقعه در تاریخ روحانیت شیعه است بسیاری از بزرگان ٬‌ روش و شیوه دفاع او از اسلام را ستوده اند . از آن جمله حضرت امام خمینی در سخنرانی های بسیاری از ایشان به عنوان سمبل مبارزه با استکبار یاد کرده است .

زمان برگزاری : یکشنبه 26/8/87 ساعت 10:30 صبح 

مکان : ضمن خدمت اداره آموزش و پرورش اسلام شهر

دوره قاجار در تاريخ معاصر ايران به دلايل متعددي كه عمده‏ترين آنها ارتباط نزديك ايران با كشورهاي غربي است، داراي اهميت بسيار است. توجه غربيان به ايران در اين دوره در چارچوب رقابت هاي استعماري انگلستان، روسيه و فرانسه شكل گرفت. روند وابستگي جامعه ايران به غرب با ورود اولين دسته از ايرانيان به مجامع فراماسونري كه در آغاز منحصر به سفرا و محصلان اعزامي به اروپا بود، تشديد شد و رفته‏رفته با گسترش يافتن شبكه لژهاي فراماسونري و افزايش اعضاي آن كه عمدتاً از ميان طبقات صاحب نفوذ سياسي، اقتصادي، اجتماعي گزينش مي‏شدند، ابعاد گسترده‏تري يافت. فراماسونري يكي از عوامل مؤثر در تحولات است كه بايد در كنار ساير عوامل به نحو شايسته مورد بررسي و تعميق قرارگيرد.
دوره قاجار در تاريخ معاصر ايران به دلايل متعددي كه عمده‏ترين آنها ارتباط نزديك ايران با كشورهاي غربي است، داراي اهميت بسيار است. توجه غربيان به ايران در اين دوره در چارچوب رقابت هاي استعماري انگلستان، روسيه و فرانسه شكل گرفت. روند وابستگي جامعه ايران به غرب با ورود اولين دسته از ايرانيان به مجامع فراماسونري كه در آغاز منحصر به سفرا و محصلان اعزامي به اروپا بود، تشديد شد و رفته‏رفته با گسترش يافتن شبكه لژهاي فراماسونري و افزايش اعضاي آن كه عمدتاً از ميان طبقات صاحب نفوذ سياسي، اقتصادي، اجتماعي گزينش مي‏شدند، ابعاد گسترده‏تري يافت. فراماسونري يكي از عوامل مؤثر در تحولات است كه بايد در كنار ساير عوامل به نحو شايسته مورد بررسي و تعميق قرارگيرد.
فقدان يك مفهوم روشن از فراماسونري در بين افراد جامعه و حتي مجامع علمي و دانشگاهي از تبعات ديگر اين بي‏توجهي است كه منجر به كلي‏گويي، ساده‏انگاري، و بزرگنمايي در اظهارات و مكتوبات شده است. درخصوص كم‏توجهي به نقش فراماسونري در تحولات تاريخ معاصر معمولاً توجيهات زير عنوان مي‏شود:
الف : كمبود اسناد و اطلاعات.
ب : كم اهميت دانستن موضوع. عده اي كه غالباً يا ماسون هستند و يا اطلاعات جامعي از ماهيت اين جمعيت ندارند بر اين باورند و يا چنين وانمود مي‏كنند كه فراماسونري اساساً يك حركت اخلاقي است و اصلاً موضوعيت سياسي ندارد. منظور اين عده ازطرح چنين ديدگاهي، كم اهميت نشان دادن تاثير فراماسونري در تحولات تاريخ معاصر است و با همين انگيزه از طرح هرگونه بحثي در اين زمينه خودداري مي‏كنند.
اين ايراد بر نظريه توطئه كه به شكل افراطي و گاه سطحي سعي در نسبت دادن وقايع به عوامل خارجي و مراكز توطئه‏گر دارد وارد است، اما از سوي ديگر بايد درنظر داشت كه با ساده‏انگاري و توهم عدم وجود توطئه نيز نشد و نيز بايد دانست كه توطئه‏گران، هيچ‏گاه به شكلي آشكار و عريان اقدام نمي‏كنند تا بتوان فعاليت آنان را با معيارهاي رايج مورد بررسي قرار داد. نمونه‏اي از اين‏گونه نگرش به تحولات تاريخ معاصر ايران را مي‏توان درمقاله آقاي احمد اشرف درفصلنامه گفتگو شماره 8 مشاهد كرد. نويسنده كه در سرتاسر مقاله خود اصرار در رد نظريه توطئه دارد، خود گرفتار آن شده و "توهم توطئه" را درخصوص فراماسونري ناشي از توطئه دربار و غيره مي‏داند.
در منابع، از عسگرخان افشاررومي به عنوان اولين فراماسون ايراني نام برده‏اند. وي در ضمن انجام يك ماموريت سياسي كه عبارت بود از جلب حمايت ناپلئون به نفع ايران در جنگ هاي ايران و روس، به وسيله جاسوسان انگليسي درفرانسه شكار شد و به عضويت از فراماسونري طريقت پاريس (order of Paris) درآمد.
دومين فراماسون ايراني ميرزاابوالحسن‏خان ايلچي است كه در 1224 از طرف فتحعلي شاه به انگلستان رفت و از همان ابتدا تحت تاثير شؤون مادي و نفساني تمدن غرب قرار گرفت.
بعد از اين دوره، ايرانيان ديگري نيز كه به خارج سفر كردند در اين سازمان جذب شدند، افرادي نظير مهندس ميرزاصالح شيرازي، ميرزاجعفر مهندس كه بعدها مشيرالدوله لقب گرفت، سه شاهزاده فراري ايراني (رضاقلي ميرزا، تيمورميرزا و نجفقلي ميرزا پسران حسنعلي ميرزا فرمانفرماي فارس) و … نهايتاً ميرزاملكم خان كه منادي غربگرايي و وابستگي به غرب بود.
فراموشخانه ملكم به فرمان ناصرالدين شاه در1278 پس از چهار سال فعاليت و وارد كردن تعداد قابل توجهي از اعضاي دربار و افراد متنفذ به جرگه فراماسونري، تعطيل شد. اما بعدها مجمع آدميت و جامع آدميت براساس تعاليم ملكم تاسيس شده به فعاليت جدي مشغول شدند. با تشكيل لژ بيداري در 1325 قمري كه از حساس‏ترين مقاطع تاريخ معاصر ايران است مداخلات گسترده اين لژ در امور مربوط به نهضت مشروطه اوج مي‏گيرد و نهايتاً منجر به حاكميت اين لژ بر روند نهضت و جريانهاي اجتماعي كشور مي‏گردد.
لژ بيداري درخصوص اداره كشور از لژ گراند اوريان فرانسه نيز كمك مي‏گرفت، براي مثال مي‏توان به استخدام آدولف پرني داديار دادستان پاريس به عنوان مستشار وزارت عدليه اشاره كرد كه با تقاضاي حسن پيرنيا وزير عدليه و كمك مؤثر گراند اوريان فرانسه صورت گرفت.
در سال 1328 مقدمات تشكيل لژي به نام "پهلوي" به وسيلة فردي به نام محمدخليل جواهري در ايران فراهم شد، همانطور كه مي‏دانيم اين سالها مقارن با شروع نهضت ملي شدن صنعت نفت و بروز اختلاف بين ايران و انگلستان بر سر اين موضوع بود. دخالتهاي گسترده لژ پهلوي در دعواي مزبور به نفع انگلستان، به اثبات مي‏رساند كه لژ پهلوي اساساً براي مبارزه با نهضت ملي شدن نفت ايران به وجود آمده بود.
دخالت لژهاي فراماسونري در عرصه‏هاي اجتماعي و سياسي و فرهنگي پس از سقوط دولت دكتر مصدق نيز همچنان تا پيروزي انقلاب اسلامي ادامه پيدا كرد. يكي از جالب‏ترين وقايعي كه پرده از دخالت گستردة ماسونها در امور كشور و توطئه‏هاي پنهاني آنان برمي‏دارد اتفاقات مربوط به انتخابات دورة بيستم مجلس شوراي ملي است كه بر اثر مخالفت ماسون ها با دكتر اقبال، كه از فرمانبرداري كامل از دستورهاي لژهاي انگليسي و مشخصاً لژ روشنايي و لژ تهران خودداري كرده بود، روي داد. شدت مخالفت ها كه موجب مستاصل شدن اقبال گرديده بود وي را به صرافت انداخت كه با توسل به برادران ماسون خود از شدت مخالفت ها بكاهد، لذا به وسيله دكتر غلامرضا كيان از اعضاي لژ تهران به گردانندگان لژ روشنايي و لژ تهران پيام داد و از آنها خواست كه دست از مخالفت با وي بردارند، اين بار ماسون ها كه حريف را درمانده يافته بودند پيغام دادند: "هيچ‏گونه تعهدي درباره ادامه نخست‏وزيري شما نداريم".
هدف عمده اين مقاله جلب توجه محققان تاريخ معاصر ايران به يكي از پديده‏هاي خطيري است كه متاسفانه كمتر مورد عنايت قرار گرفته و شايسته است كه با نگرشي نو به اين موضوع و تلاش و جست وجو در اين زمينه پرده از روي پاره‏أي ابهامات تاريخ معاصر ايران برداشته شود.